Nhiều bạn sinh viên vừa nghe tên môn Logic là đã... run cầm cập rồi Chưa học gì mà đã sợ trước, vibe lo âu cứ tràn ngập. Nhưng theo TS Trần Minh Hiếu - giảng viên Khoa Triết học, Trường Đại học KHXH&NV (ĐHQG Hà Nội), nỗi sợ này không phải vì môn học khó, mà do mình... hiểu nhầm bản chất của Logic và clash với thói quen tư duy từ trước đến giờ thôi!
Sợ Logic không phải vì mấy cái ký hiệu "ma mị" đâu nhé
TS Trần Minh Hiếu cho biết nỗi sợ Logic xuất hiện từ rất sớm. "Nhìn bề ngoài thì sinh viên thấy Logic là môn nửa toán nửa triết, toàn ký hiệu lạ lùng, trừu tượng và khô khan. Chỉ vậy thôi là đã thấy stress rồi", cô chia sẻ.
Nhưng đó mới chỉ là phần nổi của tảng băng thôi nha! "Logic thực chất chỉ là môn cung cấp những quy tắc phổ quát, những nguyên tắc của suy nghĩ đúng đắn", cô giải thích và ví von Logic như "luật giao thông của tư duy" luôn. "Giống như khi tham gia giao thông, có xe mà không biết luật thì đi kiểu gì? Luật giúp mọi người cùng di chuyển mà không đâm nhau. Tư duy cũng vậy, muốn hiểu nhau thì phải có luật chung của suy nghĩ".
Đào sâu hơn nữa, nỗi sợ Logic còn đến từ... văn hóa tư duy của mình nữa đó. "Tư duy người Việt được hình thành dựa trên sự linh hoạt và ứng biến để sinh tồn, nhưng cái linh hoạt đó đôi khi lại không đi kèm quy tắc. Điều này tạo ra sự va chạm với Logic - vốn là tư duy theo luật lệ rõ ràng", TS Trần Minh Hiếu phân tích.
Thêm nữa là cơ chế tự nhiên của não bộ nè. "Não luôn có xu hướng tiết kiệm năng lượng, nên nó ưu tiên tư duy nhanh, phản xạ, cảm tính hơn là tư duy chậm rãi, phân tích kỹ càng. Vì thế khi Logic xuất hiện như một hệ thống quy tắc chặt chẽ, nó đụng độ trực tiếp với thói quen tư duy cũ, khiến người học dễ sợ và muốn né", cô giải thích thêm.
Học Logic = học luật giao thông của não bộ thôi mà
Theo TS Trần Minh Hiếu, Logic trở thành ác mộng còn vì sinh viên hay tiếp cận sai bản chất môn học. "Logic không phải môn để học vẹt. Nó giống luật giao thông: hiểu luật để đi đúng làn, để hiểu cái đúng của người khác và nhận ra cái sai mà mình hay người khác đang mắc phải", cô nhấn mạnh.
Theo cô, khi coi Logic chỉ là môn để qua kỳ thi thì áp lực tăng vọt luôn. "Nếu coi Logic là môn học để qua môn thì nó sẽ thành gánh nặng. Nhưng nếu coi đó là cách để suy nghĩ đúng đắn, thì học Logic có thể là trải nghiệm thú vị, chứ không phải tra tấn đâu", TS Trần Minh Hiếu nói.
Logic còn đặc biệt quan trọng trong việc hình thành "hoài nghi lành mạnh" nữa. "Học Logic đúng cách sẽ giúp bạn có thái độ hoài nghi tích cực: không tin ngay bất kỳ thứ gì, dù đó là lời thầy cô, văn bản do AI tạo hay ý kiến hot trend đang được đám đông ủng hộ", TS Trần Minh Hiếu nhấn mạnh. Theo cô, Logic giúp bạn tránh bị thao túng bởi cảm xúc hay uy tín cá nhân, thay vào đó là kiểm chứng tính đúng - sai của thông tin.
Đổi cách dạy để sinh viên bớt "sợ chết khiếp" với Logic
Từ góc nhìn người dạy, TS Trần Minh Hiếu cho biết chính cô cũng phải pivot cách tiếp cận. "Trước đây tôi đặt việc truyền đạt kiến thức lên số một. Còn bây giờ, tôi đặt sự kết nối giữa người dạy và người học lên đầu tiên, kiến thức có khi chỉ đứng thứ hai, thứ ba", cô chia sẻ.
Theo TS Trần Minh Hiếu, sinh viên Gen Z có những đặc điểm rất khác thế hệ trước: tiếp cận thông tin sớm, dễ bị phân tán và nhạy cảm hơn về cảm xúc. "Sinh viên bây giờ không giống thế hệ chúng tôi ngày xưa - những người lớn lên trong thiếu thốn và chỉ biết cắm đầu học. Vì vậy, nếu không tạo được connection thì việc dạy học sẽ khó lắm", cô nói.
Trong lớp, cô chủ động tạo không gian an toàn để sinh viên dám nói và dám sai. "Tôi chỉ cần các em speak up thôi. Đúng sai lúc này chưa quan trọng. Khi suy nghĩ được nói ra, được lắng nghe, được quan sát thì nó mới bắt đầu được điều chỉnh", TS Trần Minh Hiếu nhấn mạnh. Theo cô, việc khuyến khích sinh viên đặt câu hỏi, kể cả câu hỏi "ngô ngô", chính là bước đầu giúp vượt qua nỗi sợ Logic.
Để Logic không còn "mây mù", cô đưa các khái niệm về đời sống hằng ngày. "Khi dạy về phép tuyển, tôi phân tích những bẫy tư duy kiểu 'chọn gia đình hay sự nghiệp' để sinh viên nhận ra mình đang bị ép vào lựa chọn giả tạo". Với phép kéo theo, cô chỉ ra rằng "một lập luận có thể hợp lý về hình thức, nhưng nội dung lại sai be bét nếu không có căn cứ".
Logic - skill lọc thông tin thời AI bùng nổ
Trong bối cảnh AI ngày càng được sinh viên sử dụng rộng rãi, TS Trần Minh Hiếu cho rằng Logic không hề outdated, mà ngược lại còn cần thiết hơn bao giờ hết. "AI có logic rất chặt chẽ, ngôn ngữ trôi chảy, nhưng nó có thể tạo ra sự hợp lý giả tạo và ảo giác thông tin", cô cảnh báo.
Theo TS Trần Minh Hiếu, nguy hiểm nhất không phải AI thông minh, mà là con người dần... lười não. "AI nguy hiểm không phải vì nó smart, mà vì nó có thể cướp mất quá trình vật lộn, đau đớn - nơi tư duy của con người được hình thành", cô nói. Theo cô, nếu để máy móc suy nghĩ hết thì con người có nguy cơ rơi vào "tha hóa trí tuệ", tương tự như máy móc từng biến con người thành "đinh ốc" trong dây chuyền sản xuất thế kỷ 19.
Chính vì thế, cô thử nghiệm cách dạy mới: cho sinh viên dùng AI, rồi dùng Logic để... phản biện lại chính output của AI. "AI tổng hợp data, còn con người hình thành tri thức từ lịch sử, trải nghiệm và đạo đức. Logic là bộ lọc giúp phát hiện những ngụy biện và khoảng trống mà AI bỏ sót".
TS Trần Minh Hiếu cho rằng học Logic không phải để pass môn, mà để tránh bị dẫn dắt bởi cảm xúc, đám đông hay những văn bản smooth do AI tạo ra. Theo cô, Logic không "giết chết" cảm xúc như nhiều người lo; ngược lại, "chỉ khi tư duy đúng, con người mới có thể yêu thương và lựa chọn đúng đắn". Đây mới là giá trị thật sự của Logic trong giáo dục đại học đó!
Nguồn: svvn.tienphong.vn