Là idol đình đám toàn cầu cả ở vai trò thành viên BLACKPINK lẫn solo, việc Rosé trở thành nghệ sĩ Hàn Quốc đầu tiên "tách khỏi" Hiệp hội Bản quyền Âm nhạc Hàn Quốc sau hơn 2 thập kỷ đang làm dậy sóng cộng đồng mạng Động thái này đang phơi bày những "bí mật đen tối" và "vết nứt" nghiêm trọng trong nền công nghiệp giải trí lớn nhất thế giới này.
K-pop đang phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng "thầm lặng" nhưng cực kỳ nghiêm trọng - không phải về doanh số album hay chất lượng nhạc, mà là về tiền bản quyền đó các bạn ơi Do hệ thống phân phối phức tạp và lỗi thời, các nhạc sĩ tại Hàn Quốc đang nhận được thu nhập streaming ít ỏi so với các đồng nghiệp quốc tế. Vấn đề trở nên nghiêm trọng đến mức ngay cả những idol nổi tiếng như Rosé cũng đang "quay lưng" với hệ thống bản quyền Hàn Quốc.
Hệ thống bản quyền "nhiều tầng lớp lỗi thời" ở Hàn Quốc
Động thái táo bạo của Rosé đã châm ngòi cho cuộc tranh luận gay gắt về cách xử lý tiền bản quyền âm nhạc tại Hàn Quốc. Mặc dù K-pop đang "oanh tạc" toàn cầu, nhưng các nhạc sĩ và producer ở Hàn Quốc kiếm được ít hơn nhiều so với đồng nghiệp ở các thị trường âm nhạc lớn khác.
Theo báo cáo gần đây của KOMCA công bố, chỉ có 10,5% tổng doanh thu streaming ở Hàn Quốc thuộc về các nhạc sĩ và chủ sở hữu bản quyền thực sự So với Mỹ (12,3%), Anh (16%) và Đức (15%), con số này thực sự đáng báo động!
Trong mô hình phân phối hiện tại của Hàn Quốc, thu nhập streaming phải đi qua một đống trung gian - nhà phân phối, công ty sản xuất, các tổ chức quản lý bản quyền - trước khi đến tay người sáng tạo thực sự. Mỗi bên đều "ngoi" một phần, chỉ để lại phần nhỏ xíu cho nghệ sĩ và người viết lời
Mạng lưới phức tạp này hoàn toàn khác biệt so với hệ thống hợp lý hơn ở các nước khác, nơi người sáng tạo thường làm việc trực tiếp với một nhà xuất bản. Các nền tảng streaming Hàn Quốc như Melon có thể chiếm tới 35% tổng doanh thu - cao hơn đáng kể so với mức trung bình toàn cầu (dưới 30%). Đáng chú ý, năm 2008, các nền tảng giữ lại gần 57,5% và người sáng tạo chỉ nhận được 5%! Dù đã cải thiện theo thời gian, nhưng sự mất cân bằng vẫn còn đó.
KOMCA đại diện cho hơn 50.000 thành viên, bảo vệ bản quyền và thu tiền bản quyền thay mặt cho các nhạc sĩ. Tuy nhiên, quyết định rời KOMCA của Rosé được nhiều người coi là một nước đi chiến lược cực kỳ thông minh Âm nhạc của cô tạo ra doanh thu từ cả Hàn Quốc và toàn cầu, nên hệ thống hiện tại yêu cầu cô phải trả phí cho cả nhà xuất bản quốc tế VÀ các nhóm bản quyền trong nước như KOMCA. Việc bị "chặt chém" gấp đôi này làm giảm đáng kể thu nhập của cô, lên tới 30%-40%! Bằng cách "bỏ" KOMCA, Rosé có thể đàm phán trực tiếp với các nền tảng hoặc nhà xuất bản toàn cầu và giữ lại tới 100% thu nhập streaming (như với Apple Music).
Rosé đã tạo nên lịch sử khi trở thành ca sĩ đầu tiên xuất hiện trên bìa W Magazine China
Đồng thời, nữ idol này cũng được TIME vinh danh là một trong 100 người có sức ảnh hưởng nhất năm 2025 và trở thành nghệ sĩ K-pop nữ đầu tiên trong lịch sử Billboard Hot 100 có bài hát lọt bảng xếp hạng trong 30 tuần!Con đường mới cho các nghệ sĩ K-pop toàn cầu
Rosé là nghệ sĩ Hàn Quốc đầu tiên kể từ năm 2002 rời khỏi KOMCA. Cô đã đi theo bước chân của ca sĩ huyền thoại Seo Taiji, người đã từ chối gia hạn hợp đồng hơn hai thập kỷ trước. Seo Taiji rút khỏi KOMCA sau khi tổ chức này chấp thuận phiên bản cover bài Come Back Home năm 1995 mà không có sự đồng ý của anh. Sau đó, anh đã kiện KOMCA về tiền bản quyền, giành chiến thắng một phần dù các vụ kiện kéo dài tận 12 năm
Quyết định của Rosé đang thúc đẩy một cuộc thảo luận rộng rãi hơn trong ngành về việc bảo vệ lao động sáng tạo và tương lai của ngành xuất bản âm nhạc Hàn Quốc. Nhiều người tự hỏi liệu sẽ có thêm nghệ sĩ nào đi theo con đường này không, đặc biệt là những người có tầm ảnh hưởng toàn cầu.
Việc quản lý bản quyền các bài hát của Rosé hiện thuộc về một nhà phân phối tại Mỹ. Trong khi gia hạn hợp đồng hoạt động nhóm BLACKPINK với YG Entertainment, các thành viên đã chọn những con đường khác nhau cho sự nghiệp solo. Rosé ký hợp đồng độc quyền với hãng thu âm Atlantic Records (thuộc Warner Music Group) vào tháng 9/2024. Hãng này giám sát bản quyền quốc tế thông qua ASCAP và BMI. Kể từ đó, Rosé tập trung vào sân khấu quốc tế. Đĩa đơn ăn khách toàn cầu APT có sự góp mặt của Bruno Mars tiếp tục hoạt động mạnh mẽ trên Billboard Hot 100 của Mỹ
Theo nhà phê bình văn hóa đại chúng Jung Min Jae: "Thay đổi này chủ yếu ảnh hưởng đến cách xử lý thu nhập của Rosé chứ không phải hướng đi sự nghiệp. Điều đó chỉ có nghĩa là thông tin về phân phối sẽ được báo cáo và giải quyết thông qua hệ thống Mỹ và sẽ không ảnh hưởng đáng kể đến các hoạt động của cô".
Khác với hệ thống tập trung của Hàn Quốc nơi KOMCA xử lý hầu hết bản quyền âm nhạc, ngành công nghiệp Mỹ áp dụng cách tiếp cận phi tập trung hơn. Hệ thống này có thể cung cấp cho các nhạc sĩ quyền kiểm soát chi tiết hơn, cho phép tự chủ và linh hoạt hơn, nhưng cũng phức tạp hơn trong việc cấp phép.
K-pop cần "đại tu" nếu không muốn "game over" trước bối cảnh thất vọng của gen 5
Khi K-pop tiếp tục mở rộng phạm vi toàn cầu, quản lý bản quyền trở thành vấn đề ngày càng phức tạp. Với hầu hết nghệ sĩ K-pop kiếm được doanh thu từ thị trường quốc tế, việc Rosé rời KOMCA đã tạo ra tiền lệ quan trọng, đặt ra câu hỏi liệu tổ chức này có thể theo kịp nhu cầu đang thay đổi của ngành hay không.
Trong khi Mỹ từ lâu đã thống trị ngành công nghiệp âm nhạc toàn cầu, ngành âm nhạc Hàn Quốc chỉ mới bắt đầu mở rộng ảnh hưởng ra ngoài châu Á nhờ sự trỗi dậy của K-pop. Theo KOMCA, họ thu được 37,7 tỷ won (26,3 triệu USD) tiền bản quyền ở nước ngoài năm 2024, tăng 38,1% so với 27,3 tỷ won năm 2023. Tuy nhiên, nếu KOMCA không thể quản lý hiệu quả bản quyền và thu tiền toàn cầu, nhiều nghệ sĩ K-pop có thể cân nhắc chuyển sang các công ty quốc tế. Nhà phê bình Jung lưu ý rằng quyết định của Rosé có thể là chất xúc tác để các nghệ sĩ Hàn Quốc khác cân nhắc con đường tương tự, đặc biệt là những thế hệ idol có tầm ảnh hưởng toàn cầu cao.
Cộng đồng fan BLACKPINK trong và ngoài nước đang "nổi giận" với kế hoạch comeback gần đây của YG. Cư dân mạng bất bình khi lịch trình bài hát mới vẫn chưa được xác nhận và chuyến lưu diễn mới sẽ bắt đầu vào ngày 5/7 nhưng các thành viên vẫn tập trung quảng bá hoạt động solo
Con đường mới của những thế hệ idol đã tạo được chỗ đứng trên thị trường quốc tế sẽ là mắt xích quan trọng khiến nền công nghiệp K-pop "lao đao" khi thế hệ idol kế thừa (gen 5) chưa đáp ứng được kỳ vọng của thị trường trong nước. Ngoại lệ có trường hợp NewJeans, nhưng với những kiện tụng gần đây với Hybe, nhóm nhạc nữ này dường như "biến mất" trên bản đồ K-pop.
Các idol gen 5 được mô tả là nghệ sĩ "ngậm thìa bạc", được đặc quyền và thiếu kỹ năng hoặc đam mê từng định nghĩa K-pop Những lời chỉ trích bao gồm: nhiều idol hiện tại xuất thân từ gia đình giàu có, sợ hát live và phụ thuộc nhiều vào hãng đĩa để định hướng. Việc lạm dụng phẫu thuật thẩm mỹ và thiếu đầu tư nghệ thuật cũng được nêu ra là lý do khiến sự quan tâm giảm sút.
Trong khi các nghệ sĩ phương Tây, đặc biệt là ở Mỹ - thị trường âm nhạc lớn nhất thế giới - thường tự viết và sản xuất bài hát riêng, lồng ghép thông điệp cá nhân vào âm nhạc, thì cảm giác chân thực này ngày càng thiếu trong K-pop. Thú vị là người hâm mộ Đông Nam Á đang dần chuyển sự chú ý sang các nhóm nhạc idol trong nước có giọng hát và kỹ năng biểu diễn mạnh mẽ hơn. Những nhóm này đang thu hút sự chú ý lớn trên các nền tảng như X (Twitter), thậm chí vượt trội hơn các idol K-pop trong bình chọn toàn cầu Trong khi 100 triệu view từng là chuẩn mực cho một bản hit K-pop, hầu hết các video gần đây đều phải vật lộn để vượt qua 20-30 triệu, còn các nghệ sĩ Đông Nam Á thường có số lượt xem cao hơn. Tình trạng hiện tại của K-pop chỉ ra sự suy giảm về chất lượng giọng hát, thiếu biểu diễn live và quá phụ thuộc vào fanservice, cũng như nội dung theo phong cách influencer.
Nguồn: svvn.tienphong.vn