Nói đến phòng bệnh, ai cũng biết phải tránh xa các yếu tố nguy cơ. Nhưng với hội gen Z và millennials, chuyện này không dễ tí nào Cuộc sống bận rộn, deadline đuổi theo, thức khuya cày phim/game, ăn uống kiểu gì cũng được, đôi khi còn "chill" với thuốc lá hay rượu để xả stress. Thay vì cứ nói "đừng làm vậy nhé", cần có giải pháp thực chiến hơn – giúp từng bước thay đổi thói quen xấu một cách... nhẹ nhàng thôi.
Research mới từ Ý: Giảm tác hại đang prove được khả năng cải thiện sức khỏe
Thật ra, giới trẻ không phải không biết về sức khỏe đâu, nhưng họ cần thấy benefit rõ ràng và gần gũi từ những thay đổi nhỏ nhỏ thôi. Việc thuyết phục bạn trẻ bỏ một thói quen – dù biết rõ nó không tốt – chưa bao giờ là easy game cả
Điển hình như chuyện hút thuốc ở giới trẻ không đơn thuần là hành vi, mà còn gắn với cảm xúc, thói quen "xã giao", hay đơn giản là cách để xả stress. Ngay cả khi nhận ra rằng hút thuốc làm tập gym khó khăn hơn – thở gấp, nhanh mệt, giảm performance – thì việc quit vẫn là mission impossible. Chính vì thế, những tiến bộ khoa học hỗ trợ giảm tác hại đang mở ra một hướng đi thực tế hơn nhiều.
Mới đây, một nghiên cứu từ Đại học Catania (Ý) cho thấy, những người chuyển từ thuốc lá điếu sang các sản phẩm không khói có thể cải thiện thể lực chỉ sau 4 tuần. Kết quả này được công bố trên tạp chí khoa học Scientific Reports, mở ra hy vọng mới cho những người chưa thể cai được thuốc lá. Dù không phải là giải pháp perfect nhất, nhưng đây là bằng chứng cho thấy việc giảm tác hại – thay vì đòi hỏi thay đổi 100% ngay lập tức – có thể là bước đệm thực tế, giúp giới trẻ tiến gần hơn đến lối sống healthy
Nghiên cứu tập trung vào chỉ số V̇O₂ max – thước đo khả năng hấp thụ oxy khi vận động, được xem là "tiêu chuẩn vàng" để đánh giá sức khỏe tim mạch – hô hấp. Sau 4 tuần, người dùng các sản phẩm không khói ghi nhận mức cải thiện từ 3% đến 5,5%, và tiếp tục tăng sau 12 tuần. Wow!
Người đứng đầu nghiên cứu – GS. Riccardo Polosa, Giáo sư nội khoa tại Đại học Catania (Ý) và là nhà sáng lập Trung tâm Xuất sắc về Chiến lược Giảm Tác hại (CoEHAR) – cho biết: "Việc loại bỏ khói đốt từ thuốc lá truyền thống giúp cải thiện khả năng vận chuyển oxy, từ đó nâng cao thể lực rõ rệt."
Cụ thể hơn, GS. Polosa nhấn mạnh: "Dữ liệu này đồng thời củng cố quan điểm rằng việc loại bỏ các chất độc hại phát sinh ra từ quá trình đốt cháy, đặc biệt là carbon monoxide, có thể giúp cải thiện khả năng vận chuyển oxy và mang lại lợi ích cho tim mạch."
Theo GS. Polosa, đây chính là động lực để người hút thuốc tự thân chuyển đổi hành vi thành hiệu quả sức khỏe thực tế, thay vì chỉ có lựa chọn cai hoàn toàn – vốn là thử thách với phần lớn người hút thuốc.
Y tế công cộng thế giới đang dần shift sang các giải pháp giảm tác hại
Một nghiên cứu đăng trên Tạp chí Tâm lý học Hành vi (2019) cho thấy, trong số 1.246 người hút thuốc được khảo sát, 50% tái nghiện trong năm đầu dù đã được hỗ trợ cai thuốc. Tỷ lệ này lên tới 95% ở nhóm không tiếp cận bất kỳ hình thức điều trị nào. Khá là... thảm họa đúng không?
Thực tế cũng cho thấy, dù nhận thức rõ tác hại, nhiều người vẫn không có động lực từ bỏ thuốc lá. Với họ, nguy cơ mắc bệnh vẫn còn quá xa vời. Theo Trung tâm Nghiên cứu Dư luận Nga (VTsIOM), tỷ lệ người có động lực cai thuốc toàn cầu đã giảm từ 38% xuống còn 21%.
Đây là challenge lớn cho các cơ quan y tế. Nếu không có giải pháp phù hợp, người hút thuốc sẽ tiếp tục phụ thuộc vào thuốc lá điếu. Vì vậy, nhiều quốc gia đang chuyển sang chiến lược giảm tác hại – cung cấp lựa chọn thay thế ít độc hại hơn, nhằm giảm lượng chất độc sinh ra từ quá trình đốt cháy.
Dù không thể thay thế hoàn toàn việc cai thuốc, hướng tiếp cận này được đánh giá là thực tế và dễ được người dùng accept hơn. Theo BS. Jeffrey Ariesta Putra (Indonesia), TLNN vẫn chứa nicotine nhưng không phải là chất gây ung thư. Ông cũng cho biết, các quốc gia như Thụy Điển và Nhật Bản – nơi người dân chuyển sang sản phẩm không khói – đã ghi nhận tỷ lệ mắc bệnh phổi giảm đáng kể.
Cho đến nay, biện pháp giảm tác hại bằng việc khuyến khích và đón nhận các sản phẩm thay thế thuốc lá vẫn còn nhiều tranh luận, nhưng tỷ lệ quốc gia cấm các sản phẩm này đang ngày càng ít lại. Mới đây nhất, Cục Quản lý Sức khỏe Đài Loan (HPA) đã thông báo sản phẩm thuốc lá không khói đầu tiên đã vượt qua vòng kiểm định pháp lý có điều kiện, mở đường cho việc thương mại hợp pháp các sản phẩm này tại Đài Loan. Tuy nhiên, chỉ có 14 sản phẩm đáp ứng đủ điều kiện về tiêu chí khoa học, kỹ thuật được cho phép lưu hành sau khi hoàn tất các yêu cầu sau cùng của Chính phủ. Đây được xem là một cột mốc quan trọng trong tiến trình điều chỉnh chính sách thuốc lá tại Đài Loan sau những lần thay đổi lập pháp gần đây.
Ông Ngô Chiêu Quân, nguyên Cục trưởng HPA cho biết dù cơ quan vẫn khuyến nghị không hút thuốc là tốt nhất, nhưng việc loại bỏ hoàn toàn thuốc lá là không khả thi do nhu cầu thực tế. Quyết định cho phép lưu hành sản phẩm thuốc lá không khói được đưa ra sau quá trình đánh giá kỹ lưỡng bởi hai ủy ban độc lập, với hàng chục hội thảo và sự tham gia của nhiều chuyên gia y tế, độc chất và dịch tễ học.
Từ sự chuyển động tích cực của Đài Loan, quốc gia đã cấm thuốc lá làm nóng nay chuyển sang cung cấp hợp pháp, cũng như căn cứ khoa học hiện nay cho thấy chính phủ các nước đang dần đón nhận giải pháp giảm tác hại... Có vẻ như tương lai đang hướng đến những phương án linh hoạt và thực tế hơn cho sức khỏe cộng đồng đấy!
Nguồn: svvn.tienphong.vn