Hoạ sĩ, Tiến sĩ Nguyễn Thu Thủy đã thẳng thắn chia sẻ: Success story của Bóng Phù Hoa trên đấu trường quốc tế là một case study kinh điển về việc nghệ thuật không chỉ đẹp mà còn phải chạm được tim người xem. Sản phẩm này đã flex được cả chiều sâu văn hóa lẫn tính giải trí, nên không chỉ viral trên mạng xã hội mà còn để lại dư âm nghệ thuật lâu dài. Đó là một hướng đi xịn sò mà nhiều nghệ sĩ trẻ nên học tập và phát huy tiếp. Nghệ thuật truyền thống không hề outdated đâu nha! Khi được làm mới bằng tư duy sáng tạo, kỹ thuật đỉnh cao và trái tim yêu văn hóa, những chất liệu xưa cũ hoàn toàn có thể trở thành trend mới.
Màn bùng nổ của ca khúc Bóng Phù Hoa đã được confirm khi không chỉ chiếm Top 1 thịnh hành YouTube tại Việt Nam mà còn nhận được sự quan tâm đặc biệt từ thị trường quốc tế luôn á. (Ảnh: VMAS)
Những tác phẩm kiểu này đã và đang tạo ra một "luồng gió mới" trong thị trường nhạc Việt, nơi cảm xúc nghệ thuật và tính giải trí không đối đầu mà lại cộng hưởng cực kỳ. Việt Nam mình cũng đang join vào làn sóng toàn cầu này đấy! Việc lấy cảm hứng từ truyền thuyết Người con gái Nam Xương, sử dụng làn điệu dân gian, hòa trộn điện tử, dựng hình điện ảnh và trình diễn hiện đại - chính là cách Việt Nam ta nói chuyện với thế giới bằng chính tiếng nói văn hóa của mình. Nếu tiếp tục được đầu tư chất lượng và định vị đúng hướng, âm nhạc dân gian Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành một dòng nhạc "ethnic pop" đặc trưng, có sức cạnh tranh và lan tỏa như K-pop, flamenco-pop hay bollywood remix đã từng làm được thôi!
Vậy chất liệu dân gian có đang là "chìa khóa vàng" để viral trong âm nhạc hiện nay không chị?
Hoạ sĩ, Tiến sĩ Nguyễn Thu Thủy: Điều này thấy rõ mồn một luôn! Trong bối cảnh thị trường âm nhạc hiện đại đang saturated với những giai điệu và hình ảnh mang tính đại chúng, việc khai thác chất liệu dân gian - đặc biệt là các truyền thuyết, câu chuyện, âm nhạc dân gian mang lại vibe mới mẻ, độc đáo và bản sắc riêng biệt. Không chỉ riêng Bóng Phù Hoa với câu chuyện Người con gái Nam Xương, thời gian gần đây, nhiều chương trình âm nhạc quy mô lớn cũng đã đào sâu chất liệu dân gian Việt Nam và gặt hái được những thành công ấn tượng đấy. Các performance như Trống Cơm, Mưa Trên Xứ Huế, Bèo Dạt Mây Trôi, hay Lý Ngựa Ô... lần lượt được làm mới trong các show truyền hình thực tế cũng như các concert, như Anh trai Vượt ngàn Chông gai, The Masked Singer, Xuân Hạ Thu Đông Rồi Lại Xuân.
Nắm bắt được sức sống mãnh liệt của văn hoá dân tộc, nhiều sân khấu âm nhạc lớn đã khéo léo tôn vinh chất liệu dân gian, biến vốn quý truyền thống thành linh hồn của chương trình và chinh phục được trái tim của đông đảo khán giả. (Ảnh: Lê Vượng)
Lý do khiến dân gian "lên đời" đầu tiên chính là tính bản sắc trong bối cảnh toàn cầu hóa. Khi âm nhạc quốc tế tràn ngập khắp nơi, việc tìm lại bản sắc thông qua dân ca, nhạc cổ truyền trở thành một nước đi thông minh. Nó không chỉ giúp khán giả trong nước "reconnect with roots" mà còn tạo nên sự khác biệt khi đưa sản phẩm ra quốc tế.
Lý do thứ hai là tính biểu cảm vượt thời gian: Dân ca và nhạc truyền thống vốn đã chứa đựng những giá trị nghệ thuật cao - giai điệu catchy, ca từ giàu hình ảnh và cảm xúc. Khi được remix bằng nhạc cụ hiện đại, những tác phẩm này vẫn giữ được soul, đồng thời khoác lên lớp áo mới - dễ tiếp cận với giới trẻ hơn nhiều.
Lý do thứ ba là tính trình diễn mạnh mẽ trên sân khấu: Các ca khúc khai thác âm nhạc dân gian khi được tái hiện trên sân khấu thường đi kèm với vũ đạo, trang phục truyền thống và ánh sáng xịn xò, tạo nên tổng thể biểu diễn hấp dẫn, giàu màu sắc văn hóa cực kỳ.
Xu hướng sử dụng chất liệu dân gian trong âm nhạc đương đại không chỉ đơn thuần là làm mới những gì xưa cũ, mà còn là một hành trình tái sinh văn hóa dân tộc trong trái tim thế hệ trẻ nữa. Khi nghệ sĩ và nhà sản xuất biết cách kể lại câu chuyện truyền thống bằng ngôn ngữ hiện đại, âm nhạc dân gian không những sống lại mà còn phát triển mạnh mẽ hơn bao giờ hết ấy. Trong tương lai, nếu xu hướng này tiếp tục được đầu tư bài bản, có chiều sâu và trách nhiệm văn hóa, Việt Nam hoàn toàn có thể tạo ra một dòng chảy âm nhạc riêng biệt, vừa đậm đà bản sắc dân tộc, vừa có khả năng hội nhập và lan tỏa toàn cầu được luôn. Điều này không chỉ gợi sự tò mò mà còn đánh thức niềm tự hào văn hóa trong mỗi người nghe, nhất là thế hệ trẻ đang muốn kết nối lại với cội nguồn. Sự "viral" đến từ tính chất bản địa nhưng được thể hiện bằng ngôn ngữ âm nhạc hiện đại, dễ tiếp cận.
Ca sĩ Soobin Hoàng Sơn đã cùng bố là NSND Huỳnh Tú mang di sản xẩm và dân ca Bắc Bộ lên sân khấu hiện đại qua giọng hát và tiếng đàn bầu do chính anh thể hiện. (Ảnh: Lê Trung)
Vậy chị có nghĩ rằng chất liệu dân gian đang trở thành "công thức" trending cho các sản phẩm âm nhạc tại nhiều quốc gia không ạ?
Hoạ sĩ, Tiến sĩ Nguyễn Thu Thủy: Hoàn toàn có cơ sở để confirm điều này luôn! Các quốc gia châu Á hiện đang chứng kiến một làn sóng quay về với văn hóa truyền thống mạnh mẽ, từ thời trang, điện ảnh cho đến âm nhạc. Những chất liệu dân gian mang tính biểu tượng - như ca trù, quan họ, cải lương hay thậm chí là sử thi - khi được kết hợp khéo léo với kỹ thuật sản xuất hiện đại, không những hấp dẫn khán giả nội địa mà còn có khả năng reach ra quốc tế nhờ yếu tố "độc đáo" và "bản địa hóa" giữa một thế giới toàn cầu hóa. Sự thành công của Bóng Phù Hoa, ban đầu là một MV sau đó được trình diễn LIVE trên sân khấu SING! ASIA là một case cụ thể rất rõ ràng.
Trong thời đại toàn cầu hóa, khi âm nhạc phương Tây có xu hướng lấn sân mạnh mẽ và công nghệ AI đang đe dọa sự "cá nhân hóa nghệ sĩ", nhiều nghệ sĩ trên thế giới đã chủ động quay về với cội nguồn văn hóa, khai thác các yếu tố dân gian như nhạc cụ truyền thống, ngôn ngữ bản địa, thang âm dân tộc và cả chuyện kể dân gian để tạo ra những tác phẩm vừa mới lạ vừa sâu sắc. Đây không chỉ là một xu hướng nghệ thuật, mà còn là tuyên ngôn văn hóa - khẳng định bản sắc riêng giữa một thế giới ngày càng đại trà hóa.
Trong MV Idol, nhóm nhạc BTS đã gây chú ý toàn cầu khi kết hợp nhạc cụ truyền thống Hàn Quốc như gayageum, buk cùng tiết tấu trap (hiphop)/EDM. Phần hình ảnh cũng gợi nhắc đến hội họa dân gian Minhwa. Sự pha trộn này giúp sản phẩm vượt qua ranh giới âm nhạc đại chúng và trở thành "biểu tượng văn hóa mềm" của Hàn Quốc luôn.
Rosalía (Tây Ban Nha) đã thổi một làn gió mới vào nhạc flamenco truyền thống khi mix với trap, R&B và reggaeton trong album El Mal Querer. Đây là một bước ngoặt đưa flamenco thoát khỏi image "già nua", đến gần với khán giả Gen Z toàn cầu, mà vẫn không đánh mất bản sắc Tây Ban Nha. A.R. Rahman (Ấn Độ), người đứng sau thành công của nhạc phim Slumdog Millionaire, được gọi là "Mozart của Ấn Độ" nhờ cách kết hợp nhạc cụ dân tộc như sitar, tabla với âm nhạc điện tử, pop và dàn nhạc giao hưởng. Ông đã biến dân gian thành "nguyên liệu toàn cầu", dễ thẩm thấu mà vẫn mang đậm màu sắc phương Đông.
Vậy việc đội ngũ sản xuất là những người trẻ có phải là yếu tố quan trọng giúp các sản phẩm âm nhạc kiểu này thành công không chị?
Hoạ sĩ, Tiến sĩ Nguyễn Thu Thủy: Đây chính là một trong những yếu tố key luôn! Thế hệ trẻ hiện nay có tư duy open-minded, nắm bắt trend cực tốt và đặc biệt thành thạo các công cụ công nghệ, từ sản xuất âm nhạc đến truyền thông số. Nhóm DTAP là minh chứng rõ nét nhất: họ không chỉ hiểu truyền thống mà còn biết cách làm mới nó bằng hơi thở thời đại. Chính vì vậy, sản phẩm của họ dễ dàng "chạm" đến cả khán giả trẻ lẫn người yêu văn hóa truyền thống. Sự trẻ trung mang lại tính đột phá, điều mà những ê-kíp cũ có thể không dễ làm được.
Nguồn: svvn.tienphong.vn