Nguyễn Thảo My (sinh năm 2003, Bắc Ninh) hiện đang là sinh viên năm cuối ngành Marketing tại trường ĐH Thăng Long. Sinh ra và lớn lên giữa mùi màu điệp, giấy dó và mấy cái bản khắc gỗ trăm tuổi, cô bạn này chính là thế hệ thứ 22 trong gia đình truyền thống làm tranh dân gian Đông Hồ đình đám. Giờ đây, Thảo My đang trở thành cây cầu nối cực chất để đưa hồn cốt dân tộc đến gần hơn với lũ trẻ, bằng tư duy hiện đại và tình yêu di sản mãnh liệt không tưởng
Tuổi thơ nhuốm màu giấy dó, vibes truyền thống đậm đà
Với Thảo My, tranh Đông Hồ không phải thứ xa lạ trong sách vở đâu nhé, mà là hơi thở, là nhịp sống hằng ngày luôn á. Là thế hệ thứ 22 kế thừa dòng tranh dân gian huyền thoại này, cô bạn 23 tuổi luôn mang trong mình niềm tự hào lẫn trách nhiệm cực nặng nề. Giờ thì công việc làm tranh Đông Hồ đã gắn chặt với cuộc sống của cô như ăn cơm hàng ngày vậy
Hồi nhỏ, Thảo My cùng các bác, các cô trong gia đình quây quần trong sân nhà, tỉ mỉ bồi từng lớp giấy. Trong khoảng thời gian lao động ấy, những câu chuyện về nghề cứ thấm dần vào tâm hồn cô bạn trẻ. Chia sẻ về sự gắn bó đặc biệt này, Thảo My tâm sự: "Mình sinh ra và lớn lên trong không gian lúc nào cũng có mùi màu điệp, giấy dó và tiếng mọi người làm tranh, nên nghề này gần như đã trở thành một phần tuổi thơ và cuộc sống của mình từ rất sớm. Mọi ký ức của mình đều gắn liền với hình ảnh cả nhà làm tranh: ông ngồi vẽ, bố cặm cụi khắc ván in, mẹ tỉ mỉ in từng bức tranh"
Dưới sự chỉ bảo tận tình của ông nội - Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Đăng Chế (người có ảnh hưởng cực lớn đến quyết định của My), cô bạn đã bắt đầu học những kỹ thuật cơ bản từ hồi còn bé xíu. My kể lại: "Tuổi thơ của mình gắn liền với những tờ tranh, màu điệp và những lần lẽo đẽo theo ông nghe giới thiệu tranh cho khách du lịch. Mình thuộc rất nhanh những câu thơ trong từng bức tranh, rồi lớn thêm chút nữa, tầm khoảng 6 tuổi thì mình học cả cách in tranh"
Không chỉ trực tiếp lắng nghe những lời chỉ dạy về nghề, Nguyễn Thảo My còn là trợ thủ đắc lực giúp ông nội sắp xếp và kiểm tra từng bức tranh sau khi in xong, như một cách để cô thẩm thấu trọn vẹn giá trị của di sản gia đình. Đây chính là sự giao thoa giữa hai thế hệ, khi Nguyễn Thảo My trực tiếp hấp thu những giá trị truyền thống từ ông nội để chuẩn bị cho hành trình đưa tranh Đông Hồ đến gần hơn với giới trẻ.
Với Thảo My, việc trở thành thế hệ thứ 22 trong gia đình làm tranh Đông Hồ không chỉ là niềm tự hào mà còn đi kèm ý thức về trách nhiệm gìn giữ và tiếp nối những giá trị truyền thống đã được vun đắp qua nhiều thế hệ. Cô cho biết, càng trưởng thành, cô càng hiểu để một nghề dân gian có thể tồn tại lâu dài là nhờ sự tâm huyết, bền bỉ của ông bà, bố mẹ. Chính vì vậy, My luôn mong muốn không chỉ giữ nghề mà còn tìm cách đưa tranh Đông Hồ đến gần hơn với giới trẻ bằng những cách tiếp cận mới mẻ và gần gũi hơn
Phủ sóng di sản bằng ngôn ngữ Gen Z xịn sò
Là một Gen Z "chính hiệu" đang học Marketing, Thảo My không chọn cách giữ nghề rập khuôn kiểu cũ. Cô nhận ra rằng, để tranh Đông Hồ không chỉ "nằm trong khung" hay chỉ xuất hiện vào mỗi dịp Tết thì cần phải có ngôn ngữ mới để giao tiếp với những người trẻ đồng trang lứa.
Khi biết nghề làm tranh dân gian Đông Hồ được UNESCO đưa vào danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp, My tự hào khẳng định: "Với gia đình mình, đó là một niềm tự hào rất lớn vì những giá trị mà nhiều thế hệ đã gìn giữ nay được thế giới biết đến và ghi nhận. Còn với cá nhân, điều đó cũng khiến mình ý thức rõ hơn về trách nhiệm của thế hệ trẻ trong việc tiếp nối và lan tỏa nghề truyền thống"
Theo Thảo My, nghề truyền thống vẫn có thể sống sót và được người trẻ đón nhận trong đời sống hiện đại nếu biết làm mới cách tiếp cận. Cô cho rằng, việc thay đổi hình ảnh, cách kể chuyện và đưa các chất liệu truyền thống đến gần hơn với đời sống hôm nay sẽ giúp những giá trị văn hóa dân gian trở nên gần gũi hơn với giới trẻ.
Thảo My không chỉ dừng lại ở việc quan sát mà còn trực tiếp tham gia vào mọi công đoạn tạo nên một bức tranh hoàn chỉnh, từ khâu in tranh, dặm màu, bồi tranh đến phơi tranh. Dù lịch học cuối năm bận rộn kinh khủng, cô vẫn khéo léo sắp xếp thời gian về nhà mỗi cuối tuần, vừa phụ giúp gia đình, vừa tổ chức những buổi trải nghiệm nhỏ, giới thiệu cách in tranh và ý nghĩa của từng bức tranh cho các em nhỏ trong xóm
Nguồn: svvn.tienphong.vn