Mùa thi sắp cận kề rồi các sĩ tử ơi! Và cùng với đó là cả một "bầu trời" áp lực đang dần ập xuống, đặc biệt với những bạn sắp thi vào 10 hoặc thi đại học. Đằng sau những con số điểm, những kỳ vọng là cả một rừng stress từ gia đình và chính bản thân. Không ít bạn đang rơi vào trạng thái mất ngủ, căng thẳng, tinh thần xuống dốc không phanh Nếu không được phát hiện và hỗ trợ kịp thời, những dấu hiệu này có thể dẫn đến trầm cảm và nhiều vấn đề tâm lý nghiêm trọng khác.
Góc khuất tâm lý mùa thi: Real quá mức cần thiết
Theo số liệu của UNICEF, khoảng 8% - 29% trẻ em và vị thành niên Việt Nam đang phải "chiến đấu" với các vấn đề về sức khỏe tâm thần như trầm cảm, lo âu và rối loạn tâm thần. Con số này càng đáng báo động hơn trong mùa thi, khi các bạn phải đối mặt đồng thời với áp lực học tập, kỳ vọng từ gia đình và nỗi lo về kết quả thi cử.
Sáng đi học, chiều lên lớp thêm, tối về ôn bài đến khuya - lịch trình quen thuộc này đã trở thành "vòng xoáy kiệt sức" của hàng triệu học sinh. Những căng thẳng kéo dài không chỉ thể hiện qua bữa ăn vội vàng hay giấc ngủ ngắn ngủi, mà còn bộc lộ rõ ở trường: mất tập trung, dễ cáu, mệt mỏi và không còn động lực học tập.
Cô Nguyễn Thị Loan - Tổ trưởng Tổ KHXH, giáo viên môn Văn trường THCS Thanh Miền, TP. Hải Phòng cho biết, áp lực tâm lý của học sinh thường không được nói thẳng ra mà nó "lộ diện" qua nhiều biểu hiện cụ thể: lơ đãng, không tập trung nghe giảng, tiếp thu chậm, hay căng thẳng và dễ cáu gắt hơn bình thường. Kết quả học tập cũng lên xuống thất thường, không phản ánh đúng năng lực thật sự.
Ở giai đoạn này, áp lực học tập quá lớn nên các bạn dễ có cảm xúc thất thường lắm. "Đây là vấn đề chung của hầu hết các bạn đang thi chuyển cấp, nhất là khi kết quả không được như mong đợi", em T. N. L., học sinh lớp 9A1, trường THCS Tân Long tâm sự.
Khi ba mẹ kỳ vọng "quá tay"
Trong thời đại mà áp lực thành tích không chỉ đến từ nhà trường hay gia đình mà còn từ chính sự so sánh "khốc liệt" của xã hội, nhiều bạn trẻ tự tạo áp lực cho chính mình. Không chỉ học sinh, ngay cả phụ huynh và giáo viên cũng đang bị "cuốn" vào vòng xoáy này. Và nhiều người vô tình giải tỏa stress bằng cách áp đặt kỳ vọng quá mức lên con cái, càng làm gia tăng căng thẳng. Cuối cùng, học sinh là người "gánh team" những hệ lụy nghiêm trọng về sức khỏe tâm lý
Nhiều người nghĩ áp lực tinh thần đến từ sự cạnh tranh gay gắt trong kỳ thi. Nhưng thực tế, phần lớn áp lực lại đến từ chính kỳ vọng của ba mẹ!
Anh Nguyễn Minh Trí (chuyên viên tâm lý) kể lại một câu chuyện đau lòng: "Tôi vẫn nhớ mãi hình ảnh một em học sinh lớp 9 chuẩn bị thi chuyển cấp. Em nhập viện với tình trạng co thắt dạ dày dữ dội và đau đầu kéo dài, dù các kết quả kiểm tra y khoa đều bình thường. Qua trò chuyện, tôi nhận ra em đang mang một gánh nặng tâm lý khủng khiếp. Em kể rằng, nếu không đậu trường chuyên, em sẽ là 'kẻ thất bại' duy nhất trong dòng họ. Chính nỗi sợ làm ba mẹ thất vọng đã khiến cơ thể em 'kêu cứu'. Đây là minh chứng rõ nhất: khi tâm trí không chịu nổi, cơ thể sẽ lên tiếng thay."
Thực tế cho thấy, nhiều phụ huynh vẫn chưa nhận thức được mức độ nghiêm trọng của vấn đề này. Họ muốn con cố gắng học tập để thành công mà vô tình "quên mất" cảm xúc và sức khỏe tâm lý của con
Ba mẹ hãy là "chỗ dựa" tinh thần cho con nhé!
Đây là thời điểm siêu nhạy cảm, các bạn sẽ dễ có những thay đổi cảm xúc bất chợt khiến ba mẹ lo lắng. Không chỉ học sinh mà cả phụ huynh cũng cần chuẩn bị tâm lý khi con bước vào kỳ thi. Vì vậy, để có tinh thần thoải mái trong thời gian này, ba mẹ hãy dành thời gian lắng nghe để hiểu được mong muốn và đồng hành cùng con vượt qua khó khăn, không nên áp đặt quá nhiều kỳ vọng.
Hãy hiểu rằng kỳ thi là quan trọng, nhưng nó không "define" hoàn toàn giá trị con người của con. Đôi khi, con chỉ cần một không gian an toàn để giãi bày cảm xúc mà không sợ bị judge thôi
Chị B. T. H (phụ huynh của em N. Đ. L.) chia sẻ: "Tôi không vì quá kỳ vọng mà gây áp lực cho con. Tôi luôn đặt sức khỏe thể chất và tinh thần của con lên hàng đầu. Động viên con cố gắng hết sức để đạt kết quả cao nhất và luôn giữ tâm lý ổn định, không quá lo lắng. Tâm lý tốt sẽ giúp con làm bài hiệu quả hơn." Là người mẹ gần gũi và chăm sóc con nhiều nhất, chị hiểu con mình cần gì và tâm lý ra sao. Sau mỗi lần khảo sát, chị thường tạo tâm lý thoải mái cho con bằng cách cho con nghỉ ngơi, rủ con đi chơi, đi ăn để tinh thần con được relax. Trong lúc đi chơi, chị thường tâm sự với con để hiểu và tháo gỡ những vướng mắc, những suy nghĩ "lệch lạc" của con, cùng con vượt qua giai đoạn thi cử đầy áp lực.
Hành trình đồng hành cùng con trong giai đoạn thi cử, các bậc phụ huynh thay vì cứng nhắc, tạo áp lực về thành tích, hãy dành những lời động viên cổ vũ, giúp con vững tâm bước vào phòng thi làm hết sức mình. Từ nền tảng yêu thương ấy, con sẽ không còn mang nặng sự tự ti mà tự tin học tập và cố gắng hết mình. Và dù kết quả có như kỳ vọng hay không, con vẫn sẽ đủ bản lĩnh để ngẩng đầu bước tiếp, vì con luôn có ba mẹ bên cạnh, support trên mọi chặng đường
Nguồn: svvn.tienphong.vn