Từ chuyên Anh đến Á khoa ngành Công nghệ - câu chuyện truyền cảm hứng của bạn nam 22 tuổi
Đoàn Đức Kiên (22 tuổi, quê Hải Phòng) - cựu học sinh chuyên Anh của trường THPT Chuyên Nguyễn Trãi (Hải Dương cũ) từng khiến nhiều người bất ngờ khi quyết định "rẽ ngang" sang học Khoa học máy tính tại VNU-UET. Plot twist là bạn ấy không chỉ học giỏi mà còn là á khoa của cả khóa K66 (2021-2025) luôn nha, với GPA khủng 3.92/4.0!
Thành tích của Kiên còn đỉnh hơn nữa: 3 năm làm việc tại phòng thí nghiệm, 2 bài báo khoa học, một loạt giải thưởng về nghiên cứu và lập trình. Đỉnh điểm là giành học bổng thạc sĩ toàn phần Erasmus Mundus - một trong 41 bạn sinh viên Việt Nam được chọn trong khóa 2025-2027 do Liên minh Châu Âu (EU) tài trợ 100%.
Hiện tại, Kiên đang theo học chương trình "Mô hình Toán học, Mô phỏng và Khoa học dữ liệu cho các Thách thức Công nghiệp và Xã hội (MATHS-DISC)" - khoá thạc sĩ liên kết giữa 5 trường đại học tại Bồ Đào Nha, Đức, Pháp, Ý và Ukraine. Học kỳ đầu tiên, bạn ấy đang "sống ảo" tại Đại học Lisbon (Universidade de Lisboa) ở thủ đô Bồ Đào Nha nè
Khi học sinh chuyên Anh "lạc" vào ngành IT
Ngay từ cấp 2, Kiên đã thể hiện tài năng với Tiếng Anh và giành huy chương Olympic trực tuyến cấp quốc gia. Suốt thời THPT, bạn ấy cũng ẵm nhiều giải HSG Tiếng Anh các cấp, đồng thời học tốt cả Toán và các môn khoa học tự nhiên.
"Lúc thi đại học, thấy không đủ khả năng theo đuổi các ngành khoa học cơ bản nên mình nghĩ đến các ngành ứng dụng, cụ thể là nhóm ngành công nghệ. Vì chưa rõ bản thân phù hợp với hướng đi nào nên mình chọn Khoa học máy tính, một ngành nền tảng để có thể linh hoạt phát triển theo các hướng khác nhau", Kiên nhớ lại.
3 lợi thế "bug" khi học IT nhờ nền tảng Tiếng Anh
Trò chuyện với phóng viên Chuyên trang Sinh Viên Việt Nam, Báo Tiền Phong, Kiên chia sẻ những lợi thế mà mình có được nhờ background chuyên Anh:
Đầu tiên, với vốn tiếng Anh tốt, Kiên đã sớm lấy được chứng chỉ chuẩn đầu ra tiếng Anh từ trước khi vào đại học - cái "chướng ngại vật" vẫn đang làm khó không ít sinh viên hiện nay. Nhờ đó, bạn ấy có thể dành trọn thời gian và sức lực cho các môn chuyên ngành, tăng khả năng học tốt và nâng cao kết quả học tập đáng kể.
Thứ hai, Kiên có thể "lục lọi" dễ dàng các giáo trình, bài giảng chuyên sâu từ các nước nói tiếng Anh, đặc biệt là Mỹ - nơi có nền khoa học công nghệ bá đạo hàng đầu thế giới.
Việc này không chỉ giúp mở rộng tầm nhìn về kiến thức chuyên ngành, mà còn cho phép Kiên tiếp cận nhanh chóng các tài liệu cập nhật nhất chưa kịp dịch sang tiếng Việt. Trong một lĩnh vực "thay da đổi thịt" từng ngày như công nghệ, khả năng tiếp cận trực tiếp nguồn học liệu gốc là một lợi thế cạnh tranh cực lớn luôn!
Thứ ba, là một cựu học sinh chuyên Anh - khối chuyên vốn được xem có môi trường năng động và toàn diện - đã giúp Kiên rèn luyện các kỹ năng mềm như đọc hiểu, viết học thuật và thuyết trình.
Kỹ năng đọc hiểu giúp cậu đọc giáo trình tiếng Anh một cách nhanh chóng và hiệu quả. Kỹ năng viết học thuật và thuyết trình giúp cậu trình bày ý tưởng rõ ràng, mạch lạc trong các môn yêu cầu làm bài tập lớn hoặc dự án.
Nhưng không phải lúc nào cũng "ez"
Bên cạnh những thuận lợi, Kiên cũng thừa nhận gặp khó khăn nhất định. Trong đó, thách thức lớn nhất là sự thiếu hụt về nền tảng kiến thức và tư duy so với các bạn học khối khoa học tự nhiên và các bạn chuyên Toán, Tin, Lý, Hóa, Sinh. Các bạn này đã được rèn luyện tư duy logic và tư duy giải quyết vấn đề từ lâu, nên có nền tảng vững chắc hơn để học ngành Khoa học máy tính.
Để "lật kèo" tình thế này, Kiên đã áp dụng các kế hoạch và phương pháp học tập rõ ràng, kỷ luật, cùng với sự chăm chỉ và cố gắng của bản thân.
"Một bất lợi khác của mình so với các bạn, đó là các bạn có cơ hội xây dựng mạng lưới mối quan hệ trong ngành từ rất sớm, bởi bạn cùng lớp ở phổ thông của các bạn cũng thường theo học khối ngành công nghệ", Kiên nói thêm.
"Học để học" chứ không phải "Học để thi"
"Thú thật, mình không có bí quyết học tập nào đặc biệt, chỉ cố gắng học bài, hiểu bài và không quá đặt nặng điểm số", Kiên chia sẻ.
Nam sinh cho biết, khi vào đại học, cậu đã thay đổi mindset về việc học. Thay vì "học để thi", Kiên chọn "học để học" - vừa giúp đạt điểm cao, vừa tạo nền tảng kiến thức vững chắc cho bản thân. Từ đó, cậu trở nên chủ động hơn trong việc tiếp thu và mở rộng tri thức.
Với Kiên, việc học không chỉ dừng lại ở chuyện chuẩn bị bài, chú ý nghe giảng hay tích cực phát biểu trên lớp. Quan trọng hơn là phải thật sự hiểu và nắm vững kiến thức, từ đó có thể vận dụng linh hoạt trong thực tế cũng như làm bài thi dễ như ăn kẹo
Trong nhiều môn học, Kiên không ghi chép mà chỉ tập trung lắng nghe giảng để nắm ý chính. Sau giờ học, cậu tự tìm hiểu thêm để củng cố kiến thức. Bên cạnh giáo trình do giảng viên cung cấp, Kiên chủ động khai thác các nguồn học liệu mở bằng tiếng Anh nhằm hiểu rõ bản chất vấn đề và có cái nhìn tổng quan về môn học.
Với cậu, việc nắm được "bức tranh tổng quan" chẳng khác nào có trong tay một tấm bản đồ, giúp định hướng xem cần vận dụng khái niệm hay công cụ nào khi giải quyết một bài toán, dù trong đề thi hay trong công việc thực tế. Khi ôn thi, ngoài tham khảo đề các năm trước của trường, Kiên còn tìm làm thêm đề thi của những trường khác để mở rộng góc nhìn và rèn luyện khả năng xử lý khi gặp các dạng bài mới.
"Việc chỉ ôn tập dựa vào đề thi các năm trước của trường dễ dẫn đến tình trạng mà trong ngành Trí tuệ nhân tạo gọi là overfitting (quá khớp), hiểu đơn giản là ghi nhớ máy móc, khó thích ứng nếu đề thi thay đổi cấu trúc. Nếu đề thi giữ nguyên, cách này có thể giúp đạt điểm cao, nhưng về lâu dài sẽ khiến người học dễ quên kiến thức và khó vận dụng vào thực tế", Kiên giải thích - nghe xịn xò phết nhỉ!
Về kế hoạch học tập, Kiên luôn cố gắng sắp xếp các môn học sao cho cân bằng về khối lượng kiến thức trong mỗi học kỳ. Cậu chủ động đăng ký xen kẽ giữa những môn "nhẹ" và môn "nặng" dựa trên sự hiểu biết và đánh giá của bản thân, đồng thời phân bổ thời gian học hợp lý cho từng môn. Cách này giúp Kiên tránh tình trạng quá tải, duy trì nhịp học ổn định và đạt hiệu quả cao hơn.
Học cách đối mặt với thất bại
Kiên dự định nộp học bổng thạc sĩ từ cuối năm ba đại học, nhưng đến đầu năm nay, sau khi hoàn tất các môn học kỳ I năm cuối, cậu mới thực sự bắt tay vào chuẩn bị. Kiên phải "rush" thi chứng chỉ TOEFL và đạt 112/120 điểm tương đương trình độ C1 (quá đỉnh!). Khi ấy, nhiều chương trình đã hết hạn nộp hồ sơ nên Kiên không có nhiều lựa chọn. Cậu nộp hai chương trình Erasmus Mundus, trúng một và trượt một.
"Việc trượt học bổng là điều bình thường. Các học bổng toàn phần như Erasmus Mundus có tính cạnh tranh rất cao. Đôi khi mình không thành công chỉ vì người khác mạnh và phù hợp hơn. Hồ sơ chỉ phản ánh năng lực và phẩm chất của bản thân, nếu hai yếu tố ấy chưa đủ, thì không gì có thể bù đắp được. Mình đã làm hết sức, nên dù không đỗ hết, mình cũng không hối tiếc", Kiên chia sẻ.
Kiên cũng không ngại khi nhắc về những lần chưa đạt được mục tiêu trong quá khứ. Ví dụ lần không đạt giải trong kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia hay bị loại từ vòng đầu tiên khi ứng tuyển vào một tập đoàn công nghệ lớn.
"Đôi khi do thiếu may mắn hoặc đơn giản vì năng lực chưa đủ", Kiên nói. Điều quan trọng, theo cậu, chính là học cách đối diện với thất bại và giữ vững tinh thần phấn đấu để trở nên tốt hơn mỗi ngày. "Mình luôn chuẩn bị sẵn tâm thế có thể thất bại, nên nếu điều đó xảy ra, cũng không quá bất ngờ", cậu nói thêm - đúng là growth mindset chuẩn "chỉnh" rồi!
Hướng đi trong tương lai
Thời sinh viên, Kiên theo đuổi hướng nghiên cứu về học máy, cụ thể là Học tăng cường (Reinforcement Learning) - một nhánh của Trí tuệ nhân tạo. Đây là phương pháp giúp máy tính tự học cách đưa ra quyết định tối ưu thông qua việc thử nghiệm, nhận phần thưởng hoặc hình phạt từ kết quả hành động, tương tự như cách con người học từ trải nghiệm. Kiên chọn hướng này vì tin rằng đây là lĩnh vực tiềm năng, mở ra nhiều cơ hội phát triển cho trí tuệ nhân tạo trong tương lai.
Hiện tại, Kiên đang theo học chương trình thạc sĩ ngành Toán ứng dụng, chuyên sâu về mô hình hóa toán học. Việc học sâu về toán giúp cậu mở rộng hiểu biết và xây dựng nền tảng vững chắc hơn cho con đường nghiên cứu sau này.
"Mình muốn tập trung trau dồi kiến thức và rèn luyện kỹ năng, để có thể thích ứng với bất kỳ hướng nghiên cứu nào", cậu chia sẻ. Trong quá trình đó, Kiên vẫn đang chủ động và nỗ lực tìm hiểu thêm các lĩnh vực khác ngoài Học tăng cường, để tìm ra hướng đi phù hợp nhất với bản thân.
Câu chuyện của Kiên là minh chứng rõ ràng rằng: dù xuất phát điểm là gì, nếu có đam mê, nỗ lực và phương pháp học đúng đắn, bạn hoàn toàn có thể tỏa sáng ở bất kỳ lĩnh vực nào!
Nguồn: svvn.tienphong.vn